ZAKAŻENIE HPV A CIĄŻA

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest jednym z najczęstszych zakażeń przenoszonych drogą płciową na świecie. Większość kobiet w swoim życiu spotka się z tym wirusem, ale co dzieje się, gdy kobieta zachodzi w ciążę? Czy ciąża ma wpływ na przebieg zakażenia HPV? Czy można się zaszczepić na HPV będąc w ciąży? Jakie metody leczenia HPV są stosowane u kobiet w ciąży? Postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości.

HPV to grupa wirusów, które mogą powodować zmiany w obrębie skóry oraz błon śluzowych, w tym kształtowanie się brodawek płciowych oraz zmiany przedrakowe i rakowe w obrębie szyjki macicy. Wśród ponad 200 typów HPV wyróżnia się te, które mają potencjał onkogenny, a więc mogą prowadzić do raka szyjki macicy, oraz te, które powodują zmiany łagodne, takie jak np. kłykciny kończyste. 

Jak HPV wpływa na ciążę?

Udział HPV w rozwoju i przebiegu ciąży nie jest całkowicie jasny. Badania wykazują dość sprzeczne wyniki: niektórzy autorzy nie zauważyli żadnego związku, inni podkreślali różne niekorzystne skutki zakażenia HPV w ciąży – zaczynając od przedwczesnego porodu, samoistnego poronienia, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i stanu przedrzucawkowego do wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu płodu, niską masę urodzeniową i śmierć dziecka. Niemniej jednak można spodziewać się pewnego stopnia sprzeczności pomiędzy badaniami, jeśli weźmie się pod uwagę różną wielkość prób badawczych, mniej lub bardziej rygorystyczną metodologię oraz sporadyczne braki wartości dla różnych zmiennych.

Czy kobieta w ciąży może się zaszczepić na HPV?

W przypadku kobiet planujących ciążę, najlepszym rozwiązaniem jest zaszczepienie się przed zajściem w ciążę. Pamiętajmy, że szczepienie jest najbardziej efektywne, kiedy zostanie przeprowadzone przed inicjacją seksualną. Warto szczepić nie tylko dziewczynki, ale również – chłopców. 

Temat szczepień przeciwko HPV w ciąży jest gorącym tematem w świecie immunologii, wirusologii i w codziennej standardowej praktyce ginekologów, ze względu na obawy związane z bezpieczeństwem i ewentualnymi skutkami ubocznymi. Biorąc pod uwagę fakt, że odsetek nieplanowanych ciąż na całym świecie waha się od 18 do 47% w zależności od statusu geopolitycznego, potrzebne są dalsze badania, aby przedstawić pełne spektrum implikacji szczepień przeciwko HPV u kobiet w ciąży. Jednakże ze względu na brak wykonalności z punktu widzenia etyki podawanie szczepionek kobietom w ciąży nie zostało jeszcze zatwierdzone. Według WHO, Kanadyjskiego Komitetu Doradczego ds. Szczepień i producentów szczepionek szczepienie przeciwko wirusowi HPV nie jest obecnie zalecane w czasie ciąży.

Jak leczy się zakażenie HPV u kobiet w ciąży?

Zakażenie HPV u kobiet w ciąży wymaga specjalistycznego podejścia. Leczenie zmienia się w zależności od charakteru zakażenia i jego zaawansowania. W przypadku zmian łagodnych,, które mogą występować w czasie ciąży, leczenie zazwyczaj polega na kontrolowaniu objawów i leczeniu miejscowym. 

Zakażenie HPV może prowadzić do zmian w obrębie szyjki macicy, takich jak tzw. zmiany przedrakowe. W ciąży nie stosuje się leczenia, które mogłoby zagrażać ciąży. W takim przypadku decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje lekarz po zakończeniu ciąży.

Każda kobieta, u której zdiagnozowano HPV przed lub w czasie ciąży, powinna regularnie konsultować się z lekarzem ginekologiem. Szczególnie istotne jest monitorowanie wszelkich zmian w obrębie szyjki macicy oraz ścisłe kontrolowanie pojawiających się zmian, które mogą wpływać na przebieg ciąży i porodu.

Zakażenie HPV w ciąży zazwyczaj nie stanowi (ale może stanowić) zagrożenia dla zdrowia matki i dziecka, ale wymaga odpowiedniej kontroli i monitorowania. Choć zaszczepienie się przeciwko HPV w trakcie ciąży nie jest zalecane, kobiety planujące ciążę powinny rozważyć szczepienie przed jej rozpoczęciem, a najlepiej – w wieku nastoletnim przed inicjacją seksualną. Szczepieniami powinny być objęte nie tylko dziewczynki, ale – chłopcy również. Leczenie HPV u kobiet w ciąży koncentruje się na łagodzeniu objawów i unika się inwazyjnych procedur. Regularna opieka ginekologiczna jest kluczowa w zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowia matki i dziecka.

REFERENCJE: 

1. Sehnal B, Halaška MJ, Vlk R, Drochýtek V, Pichlík T, Hruda M, Robová H, Rob L, Tachezy R. Infekce lidským papilomavirem (HPV) a gravidita [Human papillomavirus infection (HPV) and pregnancy]. Epidemiol Mikrobiol Imunol. 2024;73(1):37-50. Czech. doi: 10.61568/emi/11-6254/20240123/136241. PMID: 38697839.
2. Condrat CE, Filip L, Gherghe M, Cretoiu D, Suciu N. Maternal HPV Infection: Effects on Pregnancy Outcome. Viruses. 2021 Dec 7;13(12):2455. doi: 10.3390/v13122455. PMID: 34960724; PMCID: PMC8707668.
3. Canfell K. HPV vaccination and pregnancy. BMJ. 2015 Sep 7;351:h4705. doi: 10.1136/bmj.h4705. PMID: 26346481.