RÓŻYCZKA W CIĄŻY

🌹 Różyczka to wirusowa choroba zakaźna, która na pierwszy rzut oka może wydawać się niegroźna. Choroba ta rozwija się tylko u ludzi. Zwykle jej przebieg jest łagodny – z wysypką, gorączką i osłabieniem. Jednak dla kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, może stanowić poważne zagrożenie dla rozwijającego się dziecka.

🌹 Zakażenie różyczką w pierwszych 16 tygodniach ciąży może prowadzić do tzw. zespołu różyczki wrodzonej (CRS – congenital rubella syndrome). Zespół różyczki wrodzonej (CRS) przebiega z zaćmą, utratą słuchu, wadami serca i zaburzeniami ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz innymi niepełnosprawnościami trwającymi przez całe życie, w tym autyzm, cukrzyca i dysfunkcja tarczycy – z których wiele wymaga kosztownej terapii, operacji i innej kosztownej opieki.

🌹 Jaki przebieg wyróżnia zespół różyczki wrodzonej u dziecka? 

✔ Wady serca – wrodzone zwężenie tętnicy płucnej lub przetrwały przewód tętniczy. 

✔ Problemy ze słuchem – trwała głuchota lub uszkodzenie słuchu. 

✔ Wady wzroku – zaćma, jaskra, retinopatia. 

✔ Opóźnienie rozwoju – zarówno umysłowego, jak i fizycznego. 

✔ Zaburzenia neurologiczne – mikrocefalia, upośledzenie intelektualne. 

✔ Zwiększone ryzyko poronienia i obumarcia płodu.

✔ W późniejszym okresie po urodzeniu obserwuje się uogólnioną osutkę skórną typu „muffinki z borówkami” (ang. blueberry muffin) – plamisto-grudkowa osutka koloru sinoczerwonego. Oprócz tego, zapalenie płuc, zmiany kostne, powiększenie wątroby i śledziony, opóźnienie rozwoju, zapalenie mózgu, autyzm, cukrzycę i zaburzenia czynności tarczycy.

🌹 Największe ryzyko wystąpienia CRS występuje w krajach, w których kobiety w wieku rozrodczym nie mają odporności na tę chorobę – ani w wyniku szczepienia, ani w wyniku przebytej różyczki. Przed wprowadzeniem szczepionki do 4 dzieci na 1000 żywych urodzeń rodziło się z CRS.

🌹 Im wcześniej dojdzie do zakażenia, tym większe ryzyko poważnych powikłań.

🌹 Jak można zapobiec zakażeniu różyczką w ciąży?
Najlepszym sposobem ochrony jest szczepienie przeciw różyczce. Kobiety planujące ciążę, które nie mają odporności (nie były szczepione lub nie przechodziły różyczki), powinny zaszczepić się co najmniej 3 miesiące przed poczęciem. W ciąży szczepienie jest przeciwwskazane, dlatego ważna jest wcześniejsza profilaktyka!

🌹 Pojedyncza dawka szczepionki w profilaktyce różyczki może zapewnić ochronę przed różyczką przez całe życie.

🌹 Co zrobić, jeśli kobieta w ciąży miała kontakt z różyczką?
Jeśli ciężarna miała kontakt z osobą chorą na różyczkę, powinna jak najszybciej skonsultować się z lekarzem i wykonać badanie na obecność przeciwciał IgM i IgG. To pozwoli określić, czy doszło do zakażenia i czy dziecko jest zagrożone.

🌹 W latach 2012–2022 wśród 194 krajów WHO liczba szczepień zawierających szczepionkę zawierającą różyczkę (RCV) wzrosła ze 132 (68%) do 175 (90%), a odsetek niemowląt na świecie zaszczepionych przeciwko różyczce wzrósł z 40% do 68%. Zgłoszone przypadki różyczki spadły o 81%, z 93 816 w 2012 r. do 17 407 w 2022 r. Weryfikację eliminacji różyczki osiągnięto w 98 (51%) ze 194 krajów do 2022 r., co oznacza wzrost w porównaniu z 84 (43%) krajów w 2019 r. Niemniej jednak, nawet w skomplikowanych warunkach, rosnąca liczba krajów, które osiągnęły i utrzymały eliminację różyczki, świadczy o postępie w kierunku globalnej eliminacji różyczki.

🌹 Różyczka może wydawać się łagodną chorobą, ale w ciąży niesie za sobą ogromne ryzyko dla dziecka. Najlepszą ochroną jest profilaktyka i szczepienie przed ciążą. Jeśli planujesz macierzyństwo, zadbaj o swoją odporność już dziś!

REFERENCJE: 

1. https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/65627,rozyczka-u-kobiet-w-ciazy
2. Bouthry E, Picone O, Hamdi G, Grangeot-Keros L, Ayoubi JM, Vauloup-Fellous C. Rubella and pregnancy: diagnosis, management and outcomes. Prenat Diagn. 2014 Dec;34(13):1246-53. doi: 10.1002/pd.4467. Epub 2014 Sep 16. PMID: 25066688.
3. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rubella
4. Ou AC, Zimmerman LA, Alexander JP Jr, Crowcroft NS, O’Connor PM, Knapp JK. Progress Toward Rubella and Congenital Rubella Syndrome Elimination – Worldwide, 2012-2022. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2024 Feb 29;73(8):162-167. doi: 10.15585/mmwr.mm7308a2. PMID: 38421933; PMCID: PMC10907039.Ou AC, Zimmerman LA, Alexander JP Jr, Crowcroft NS, O’Connor PM, Knapp JK. Progress Toward Rubella and Congenital Rubella Syndrome Elimination – Worldwide, 2012-2022. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2024 Feb 29;73(8):162-167. doi: 10.15585/mmwr.mm7308a2. PMID: 38421933; PMCID: PMC10907039.
5. https://www.mp.pl/szczepienia/praktyka/przypadki/315888,zespol-rozyczki-wrodzonej-opis-przypadku-i-przeglad-pismiennictwa