PORÓD VBAC

Cięcie cesarskie jest najczęściej wykonywaną procedurą zabiegową na świecie. Wciąż obserwuje się wzrost liczby wykonanych cięć cesarskich, co szczególnie widoczne jest w krajach średnio i wysoko rozwiniętych. W Polsce nawet 50% ciąż kończy się poprzez cięcie cesarskie! 

Pomimo częstości jego wykonywania, cięcie cesarskie nadal pozostaje bardzo poważnym i rozległym zabiegiem, który może wiązać się z poważnymi skutkami czy powikłaniami dla zdrowia i życia matki. 

Poród drogami natury po wcześniejszym cesarskim cięciu, czyli VBAC (Vaginal Birth After Cesarean), to temat, który budzi wiele pytań i emocji wśród kobiet planujących kolejną ciążę. Jeszcze kilkanaście lat temu panowało przekonanie, że po cesarskim cięciu każda kolejna ciąża musi zakończyć się w ten sam sposób. Dziś jednak wiemy, że wiele kobiet ma szansę na bezpieczny i udany poród siłami natury. Jakie są korzyści, ryzyka i kto może rozważyć VBAC? 

Korzyści płynące z VBAC

Poród siłami natury po cesarskim cięciu niesie ze sobą wiele zalet, zarówno dla matki, jak i dziecka. Do najważniejszych korzyści należą:

🔸 Krótszy czas rekonwalescencji – w porównaniu do kolejnego cesarskiego cięcia, które jest poważnym zabiegiem chirurgicznym, VBAC pozwala na szybszy powrót do codziennych aktywności.

🔸 Mniejsze ryzyko powikłań 

🔸 Lepsze warunki dla przyszłych ciąż – wielokrotne cesarskie cięcia zwiększają ryzyko powikłań, takich jak np. pęknięcie macicy.

Próba porodu po cięciu cesarskim (TOLAC) odnosi się do planowanej próby porodu drogą pochwową przez kobietę, która miała już za sobą cesarskie cięcie, niezależnie od wyniku. Metoda ta zapewnia kobietom pragnącym porodu drogą pochwową możliwość osiągnięcia tego celu – porodu drogą pochwową po porodzie cesarskim (VBAC). Oprócz spełnienia preferencji pacjentki w zakresie porodu drogami natury, VBAC wiąże się na poziomie indywidualnym ze zmniejszoną zachorowalnością matek i zmniejszonym ryzykiem powikłań w przyszłych ciążach, a także zmniejszeniem ogólnego wskaźnika porodów poprzez cesarskie cięcie na poziomie populacji. Jednakże, chociaż TOLAC jest odpowiedni dla wielu kobiet, kilka czynników zwiększa prawdopodobieństwo niepowodzenia porodu, co z kolei wiąże się ze zwiększoną zachorowalnością matek i okołoporodowego w porównaniu z udaną próbą porodu (tj. VBAC) i planowym powtórnym cesarskim cięciem. Dlatego przy ustalaniu, kto jest odpowiednim kandydatem do TOLAC, ważna jest ocena prawdopodobieństwa wystąpienia VBAC, a także indywidualnego ryzyka. 

Nie każda kobieta po cesarskim cięciu kwalifikuje się do VBAC, ale wiele z nich ma realną szansę na udany poród siłami natury. Oto najważniejsze czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo powodzenia:

• Jedno poprzednie cięcie cesarskie wykonane poprzecznie w dolnym odcinku macicy.
• Brak innych poważnych przeciwwskazań do porodu naturalnego (np. nieprawidłowe ułożenie dziecka, łożysko przodujące).
• Dobra kondycja zdrowotna matki i dziecka.
• Spontaniczne rozpoczęcie akcji porodowej 
• Wcześniejsze udane porody drogami natury – jeśli przed cesarką kobieta rodziła już naturalnie, szanse na VBAC są wyższe.

Choć VBAC jest bezpieczny dla wielu kobiet, istnieją pewne zagrożenia, które należy brać pod uwagę:

• Ryzyko pęknięcia macicy – jest to jedno z najpoważniejszych powikłań, ale jego częstość szacuje się na około 0,5–1%.
• Możliwość zakończenia VBAC kolejnym cięciem cesarskim – w przypadku komplikacji może być konieczne przeprowadzenie cięcia cesarskiego ze wskazań nagłych
• Ograniczenia w możliwości indukcji porodu – niektóre metody wywoływania porodu zwiększają ryzyko pęknięcia macicy, dlatego VBAC najlepiej odbywa się, gdy poród zaczyna się samoistnie.

Jeśli rozważasz VBAC, warto odpowiednio się przygotować. Oto kilka wskazówek:

• Wybierz doświadczony zespół medyczny – szpital z doświadczeniem w prowadzeniu VBAC 
• Dbaj o zdrowie w ciąży – zdrowa dieta, aktywność fizyczna i odpowiednia waga sprzyjają dobremu przebiegowi porodu.
• Monitoruj ciążę i konsultuj się z lekarzem – regularne wizyty kontrolne pozwalają ocenić, czy VBAC jest nadal bezpieczną opcją.
• Zachowaj otwartość na różne scenariusze zakończenia ciąży – warto mieć plan porodu, ale jednocześnie być gotową na ewentualne zmiany, jeśli sytuacja tego wymaga.

VBAC to realna i bezpieczna opcja dla wielu kobiet po cesarskim cięciu. Decyzja o podjęciu próby porodu naturalnego powinna być jednak dokładnie przemyślana i podjęta we współpracy z lekarzem. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie, zdrowy przebieg ciąży oraz dostęp do doświadczonego personelu medycznego. Jeśli zastanawiasz się nad VBAC, skonsultuj się ze swoim ginekologiem, aby wspólnie ocenić, czy jest to dobra opcja dla Ciebie i Twojego dziecka.

REFERENCJE:

1. https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/download/57281/43684
2. ACOG Practice Bulletin No. 205: Vaginal Birth After Cesarean Delivery. Obstet Gynecol. 2019 Feb;133(2):e110-e127. doi: 10.1097/AOG.0000000000003078. PMID: 30681543.
3. Varlas VN, Rhazi Y, Bors RG, Penes O, Radavoi D. The urological complications of vaginal birth after cesarean (VBAC) – a literature review. J Med Life. 2021 Jul-Aug;14(4):443-447. doi: 10.25122/jml-2021-0219. PMID: 34621366; PMCID: PMC8485385.
4. Trojano G, Damiani GR, Olivieri C, Villa M, Malvasi A, Alfonso R, Loverro M, Cicinelli E. VBAC: antenatal predictors of success. Acta Biomed. 2019 Sep 6;90(3):300-309. doi: 10.23750/abm.v90i3.7623. PMID: 31580319; PMCID: PMC7233729.