FSH i LH – kluczowe hormony sterujące owulacją

Owulacja to jeden z najważniejszych etapów cyklu miesiączkowego i podstawowy warunek zajścia w ciążę. Jest to proces, w którym dojrzała komórka jajowa zostaje uwolniona z pęcherzyka jajnikowego i staje się zdolna do zapłodnienia. Prawidłowy przebieg owulacji zależy od precyzyjnej regulacji hormonalnej, w której kluczową rolę odgrywają hormony FSH i LH.

Jak działa oś podwzgórze–przysadka–jajnik?

Regulacja cyklu miesiączkowego zachodzi poprzez tzw. oś podwzgórze–przysadka–jajnik. To właśnie ona odpowiada za kontrolę wydzielania hormonów płciowych i prawidłowe dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych. Najważniejszymi hormonami przysadkowymi biorącymi udział w tym procesie są FSH (hormon folikulotropowy) oraz LH (hormon luteinizujący).

FSH – hormon rozpoczynający cykl

FSH odpowiada za inicjację fazy folikularnej cyklu miesiączkowego. Jego zadaniem jest pobudzenie jajników do pracy i stymulacja wzrostu pęcherzyków jajnikowych, w których dojrzewają komórki jajowe. Wraz z rozwojem pęcherzyków zwiększa się produkcja estrogenów, które przygotowują endometrium do ewentualnej implantacji zarodka oraz wysyłają sygnał do mózgu, że organizm zbliża się do owulacji.

LH – hormon wyzwalający owulację

Gdy poziom estrogenów osiąga odpowiednio wysoką wartość, przysadka mózgowa reaguje gwałtownym wyrzutem LH, tzw. pikiem LH. To właśnie on odpowiada za pęknięcie pęcherzyka jajnikowego, uwolnienie komórki jajowej i wystąpienie owulacji. Bez piku LH owulacja nie jest możliwa, nawet jeśli pęcherzyki jajnikowe rozwijają się prawidłowo.

Co dzieje się po owulacji?

Po owulacji LH podtrzymuje funkcjonowanie ciałka żółtego, które produkuje progesteron – hormon niezbędny do zagnieżdżenia zarodka i utrzymania wczesnej ciąży. Zaburzenia wydzielania LH mogą prowadzić do niewydolności lutealnej i trudności z zajściem w ciążę.

Dlaczego równowaga FSH i LH jest tak ważna?

Nieprawidłowe poziomy lub proporcje FSH i LH mogą skutkować brakiem owulacji, nieregularnymi cyklami miesiączkowymi, trudnościami z zajściem w ciążę, zespołem policystycznych jajników (PCOS) oraz zaburzeniami pracy przysadki lub jajników.

Kiedy warto zbadać FSH i LH?

Badania FSH i LH wykonuje się zwykle w określonym dniu cyklu miesiączkowego, najczęściej na jego początku. Oznaczenie tych hormonów pozwala ocenić rezerwę jajnikową oraz prawidłowe funkcjonowanie osi hormonalnej. Interpretacja wyników zawsze powinna uwzględniać dzień cyklu, objawy kliniczne oraz poziomy innych hormonów, takich jak estradiol, progesteron, prolaktyna czy TSH.

Podsumowanie

Owulacja nie jest pojedynczym wydarzeniem, lecz efektem precyzyjnej współpracy hormonów. Prawidłowe funkcjonowanie FSH i LH ma kluczowe znaczenie dla płodności i zdrowia hormonalnego kobiety. W przypadku nieregularnych cykli lub trudności z zajściem w ciążę warto skonsultować się z ginekologiem i wykonać odpowiednią diagnostykę hormonalną.